Paserstwo – przestępstwo przeciwko mieniu

Paserstwo to przestępstwo przeciwko mieniu, które polega na nabyciu, przyjęciu lub pomocy w zbyciu rzeczy pochodzącej z przestępstwa. Paserstwo może zostać popełnione zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie. Oznacza to, że osoba nabywająca lub przyjmująca rzecz pochodzącą z przestępstwa, może odpowiadać karnie nawet wtedy, gdy nie wiedziała, ale mogła przypuszczać, że przedmiot ten został uzyskany w wyniku przestępstwa.

Paserstwo zostało uregulowane w artykule 291 Kodeksu karnego (Kk). Jego istotą jest uczestnictwo w obrocie przedmiotami pochodzącymi z przestępstwa.

Paserstwo można podzielić na kilka kategorii. Najważniejsza jest klasyfikacja, która bierze pod uwagę świadomość osoby uczestniczącej w tym procederze, a więc podział na paserstwo umyślne i nieumyślne.

Paserstwo umyślne i nieumyślne

Z paserstwem umyślnym mamy do czynienia w sytuacji, gdy sprawca zdaje sobie sprawę z tego, że rzecz pochodzi z przestępstwa, a mimo to decyduje się na jej nabycie, przyjęcie czy też na pomoc w jej zbyciu. Sprawca paserstwa umyślnego podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (art. 291 § 1 Kk).

Osoba dopuszcza się paserstwa nieumyślnie, gdy nie wie o przestępczym pochodzeniu rzeczy, ale gdyby zachowała odpowiednią ostrożność, mogłaby zyskać tę wiedzę. Chcąc dowieść nieumyślności, należy wykazać, że osoba działała w sposób rażąco niedbały i ignorowała sygnały, które powinny wzbudzić jej wątpliwości co do legalności nabywanej rzeczy. Przykładem jest nabycie w wyjątkowo niskiej cenie używanego telefonu komórkowego od osoby, która ma złą reputację. Kupujący powinien poprosić o dowód zakupu. Jeśli tego nie zrobił, a jedynie uwierzył w zapewnienie, że telefon został odkupiony od innej osoby, która już wyrzuciła paragon, to można uznać, że zignorowała sygnały ostrzegawcze.

Kara za paserstwo

Kary za paserstwo są powiązane z formą przestępstwa (umyślne bądź nieumyślne) oraz wartością mienia.

• Podstawową karą za paserstwo umyślne jest kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.
• Przepisy przewidują zaostrzoną odpowiedzialność, jeśli czyny zostały popełnione w stosunku do mienia znacznej wartości lub w stosunku do dobra o szczególnym znaczeniu dla kultury (art. 294 Kk). To forma paserstwa kwalifikowanego, a kara za dopuszczenie się go może wynosić od roku do 10 lat pozbawienia wolności.
• Za paserstwo nieumyślne przewidziana jest kara grzywny, ograniczenia wolności lub kara pozbawienia wolności do 2 lat.

Przykłady paserstwa

• Przyjęcie prezentu lub rzeczy na przechowanie – wystarczy samo przyjęcie przedmiotu, który pochodzi z przestępstwa, by doszło do postawienia zarzutu paserstwa. Trzeba przy tym ustalić, że osoba przyjmująca przedmiot miała podstawy, by sądzić, że przedmiot został uzyskany w nielegalny sposób.
• Zakup przedmiotu w bardzo atrakcyjnej cenie – większość z nas szuka okazji, by zaoszczędzić na zakupach, ale nabycie przedmiotu, którego niską cenę trudno jest racjonalnie uzasadnić, i to w sytuacji, gdy sprzedający nie potrafi dowieść, że sam posiada go legalnie, powinno być dla nas alarmujące.

Jak się bronić przed oskarżeniami o paserstwo?

Osoba, która nie poczuwa się do oskarżeń o paserstwo, musi starać się wykazać, że nie miała świadomości przestępczego pochodzenia rzeczy. Bardzo pomoże jej przedstawienie dowodów, z których będzie wynikało, że nie miała podstaw, by podejrzewać, że przedmiot jest kradziony. Do takich dowodów należy korespondencja ze sprzedającym, w której zapewniał on o legalnym pochodzeniu rzeczy, lub dokumenty, które miały uprawdopodobnić legalność zakupu.